Meer dan 4000 scholieren maken op de Wereldmeerdaagse in Boom kennis met de wereld van de vluchtelingen

Op 14 maart werkte Afractie mee aan de Wereldmeerdaagse in Boom.  Dit is een educatief initiatief van de Vzw Mundio, met als centraal thema “wereldburgerschap”.  In samenwerking met de Dienst Noord/Zuid van het Provinciebestuur werd een concept uitgewerkt, waarvan de verschillende onderdelen worden teruggekoppeld naar de scholen in enkele voorbereidende vergaderingen.  Het project omvat een degelijk uitgewerkt aanbod van mondiale vorming, met als voornaamste eye-catcher een halve dag inleefprogramma. De kinderen bekijken dan een wereldfilm, en spenderen enkele uren in een interactieve “wereldmarkt” : een zaal gevuld met tientallen visueel aantrekkelijke doe-stands, waar vrijwilligers de leerlingen begeleiden bij korte opdrachtjes.  Speels, spannend, actief en vooral beklijvend ! Voor de uitwerking van de standen wordt beroep gedaan op een aantal ngo’s en 4de pijlerorganisaties, waaronder dus Afractie.   In een 2-tal weken probeert men zo’n 4000 leerlingen van de 1ste graad middelbaar onderwijs te bereiken.

Een verslag van bestuurslid Nina :

“Ik werd tewerkgesteld in het vluchtelingenkamp, waar collega’s een rondleiding en uitleg gaven.  De realiteit van een vluchtelingenkamp wordt hier weergegeven aan de hand van allerlei dagdagelijkse dingen : een waterpunt, waar de mensen kunnen aanschuiven om een bidon te vullen, een latrine waar enkel wat rietpaneeltjes zorgen voor een beetje discretie, meettoestellen om te bepalen hoever kinderen nog verwijderd zijn van het kritieke punt in hongersnood, zakjes met “caloriepoeder”, om degenen die kritiek zijn snel terug wat bij te voeden, een aftands ziekenhuisbed met een muskietennet erover, de quarantaine voor gevaarlijke besmettelijke ziektes …    Om de kinderen de kans te geven zich volledig in te leven, speelden enkele vrijwilligers een rol.  Ik was een mensensmokkelaar.  Men had mij een zwarte overall gegeven, achter een schutting lag een grote zodiac opblaasboot, ik verkocht valse identiteitskaarten om de kinderen zoveel mogelijk (nep)geld afhandig te maken, en ik mocht naar hartenlust liegen en bedriegen.  Bestemming België, het land van melk en honing, zonder oorlogen en hongersnood, waar de vluchtelingen veel geld kunnen verdienen om hun familie in het thuisland mee te helpen, waar iedereen genezen kan worden en gezondheidszorg gratis is, en waar ze veel landgenoten zullen terugvinden.  Naarmate het scenario vordert, wordt de mensensmokkelaar natuurlijk steeds minder behulpzaam, stijgen de prijzen, en blijkt dat niet alles zo rooskleurig is.   Wie veilig de overtocht naar Europa had gemaakt, moest nog van Griekenland naar België geraken.  In een 40-voet container werden de vluchtelingen opgesloten voor het laatste deel van het traject, ze moesten stil zijn omdat de chauffeur niet mag weten dat ze in zijn container zitten.  In de container werd een filmpje geprojecteerd de situaties die vluchtelingen meemaken,  de grenscontroles, de honger, de toestellen waarmee de douane co2 meet om te checken of er verstekelingen aan boord zijn, de consequenties als men betrapt wordt …  En natuurlijk worden ze betrapt : Marc, in politie uniform, bonkt op de container en gaat met een zaklamp binnen, neemt alle valse paspoorten in beslag, en brengt de vluchtelingen naar de dienst immigratie, waar een bediende zit die enkel een vreemde taal spreekt, ….   en zo gaat het verder.   Véél meer dan je als leerkracht ooit kan vertellen in de klas.  Tijdens de middagpauze kreeg ik vele boze blikken van kinderen die echt waren opgegaan in het spel, die hun geld terugeisten, of die eruitzagen of ze in huilen zouden uitbarsten.  Van inleving gesproken !

Begrip voor het lot van onze medemensen kan natuurlijk pas ontstaan nadat je even in hun schoenen hebt gestaan.  Alle vrijwilligers weten dat die schoolkinderen niet écht met de dood bedreigd worden, doorweekt, uitgehongerd, misbruikt en ziek zijn, en toch hebben we allemaal met hen te doen.  En dat is dan maar een fractie van wat echte vluchtelingen moeten doorstaan.  Stemt tot nadenken, en hopelijk zet het iets in beweging!

Ook uit Senegal maken uitgehongerde vluchtelingen de vaak hachelijke reis naar het Noorden, in gammele boten en pirogues die niet geschikt zijn voor de open zee.  Afractie stelt alles in het werk om de kinderen in Senegal een toekomst te geven in eigen land.  Alle steun aan onze workshops “un talibé-un métier” is welkom.

Stageverslag

Eind vorig jaar kregen Hanna Nijssen en Julie De Wispelaere, 2 derde-jaarsstudentes Orthopedagogie aan de HoGent, de kans om hun stage in het buitenland te doen. Dankzij de contacten tussen HoGent en Afractie brachten zij zo 3 maanden door in opvanghuis ATAX in Senegal. Hieronder vinden jullie het verslag dat zij ons daarvan bezorgden.

Donderdag 29 september: een dag om niet te vergeten! Het begon allemaal met de voorbereiding op school, maar toen leek alles nog zo abstract en ver weg. Tot deze dag aanbrak en we effectief vertrokken. Met een brede glimlach, en een aantal traantjes bij het afscheid, begonnen we aan ons Senegalees avontuur.

Toen we aankwamen in Senegal werden we opgewacht door een vriend van ons gastgezin. Hij bracht ons naar de familie waar we verbleven. Ons eerste indrukken waren intenser dan op voorhand gedacht. We durven toch wel van een kleine ‘cultuurshock’ spreken. Senegal is een ontwikkelingsland en dit is onder andere aan de straten (veel zandwegen), huizen, winkels.. te merken. Onze eerste kennismaking was dus eerder verrassend. Maar deze ‘cultuurshock’ ging snel over toen we het land en de mensen leerden kennen en we van de Senegalese teranga konden proeven!

De tweede dag van ons verblijf kwam Daouda op bezoek, een begeleider van het project ATAX. Hij kwam ons verwelkomen en zei dat hij naar onze komst op het project uitkeek. Door zijn verwelkoming werden we op ons gemak gesteld en hadden we het gevoel dat we ook echt welkom waren. We kregen zin om aan het project te beginnen.

De eerste dag op Atax was erg ‘à l’aise’. Het woord die we de komende drie maanden meermaals zouden te horen krijgen. De kleine kindjes waren er nog niet en de leerkrachten waren volop bezig met inschrijvingen. Wel waren er enkele talibés aanwezig. De talibés gaven we die week elke dag ontbijt én we leerden hen wat beter kennen.  De eerste twee weken voerden we zelf nog geen grote activiteiten uit, het was vooral observeren. Dit kwam ook voor een groot deel omdat we de cultuur nog volop aan het ontdekken waren. We kregen ook de kans om meer tijd te spenderen met Top, de kok. Hij leerde ons de lokale markten kennen en specifieke gerechten maken in de keuken.

Na verloop van tijd leerden we de werking van het project kennen en voelden we ons steeds meer thuis in de Senegalese cultuur. Ook werd de band met het team hechter en werd het makkelijker om open te communiceren. We stelden zelf activiteiten op, we gaven elke dag ontbijt, we wasten de schotels af, we hielpen Top soms in de keuken… . Snel kregen we ons eigen plekje in de ATAX familie.

Wat deden we nu met de talibés? We gingen soms naar het strand om een voetbalmatch te spelen; we maakten muziekinstrumenten met hen; we speelden spelletjes (mens erger je niet, kubben.. ). Af en toe gaven we eens een Franse of Engelse les. Op die momenten merk je hoe snel die jongeren met nieuwe zaken weg zijn. Daarnaast verzorgden we sommige vrijdagen de nagels (knippen, wassen, vijlen). Dit had Evelien, vrijwilligster van Afractie, ons aangeraden na haar bezoek.

Wat deden we met de kleine kindjes? We gaven vaak een les. Deze lessen hadden vooral betrekking op het creatieve: het inkleuren van prenten, mandala’s.. ; zelfgemaakte sokpoppen maken met de kinderen.. . Daarnaast speelden we ook veel spelletjes: we verfden een hinkelparcours, deden strandspelletjes tijdens de wekelijkse stranddag, gebruikten springtouwen, enz… Het allerleukste om te doen was echter knuffelen en foto’s trekken! Deze kinderen (ook talibés) zijn ware fotomodellen en poseren het liefst de hele dag door voor een foto.

Bij ons afscheid hebben we een ‘kerstfeest’ georganiseerd. We hadden het klaslokaal versierd om een kerstsfeer te creëren. De kerstversiering (kerstboom, kerstkaartjes…) maakten we samen met de kleine kindjes. Dit was een ideaal moment om onze driemaandse stage af te sluiten. Het was een laatste moment om met iedereen ( zowel talibés als kleine kindjes) samen te zijn. Heel ontroerend!

Kort samengevat kunnen we stellen dat deze stage een ervaring was om nooit meer te vergeten! Het kennismaken met twee bijzondere, kwetsbare doelgroepen was emotioneel vaak lastig maar was het zo waard! Deze ervaring is ons zelf zo bevallen dat we waarschijnlijk volgende september terug op bezoek gaan.

Op bezoek in ATAX.

Traditiegetrouw bezoeken onze bestuursleden op regelmatige basis de projecten in Senegal. (Wist u dat elk daarvoor zelf de kosten betaalt? Het budget dat we binnenhalen via sponsors en via activiteiten wordt volledig gebruikt voor de werking van de projecten in het Zuiden). In januari trokken Evelien en Nina opnieuw naar Dakar. Ook Mia, een zorgkundige en collega van Evelien, wilde helpen bij de medische consultatiedagen die worden georganiseerd voor de mensen uit de buurt van het project.

Zoals altijd namen we zoveel mogelijk bagage mee: medisch materiaal, educatief materiaal, kinderkleding en schoenen voor de kinderen die het project bezoeken. Het is altijd een hele klus om die bagage optimaal voor te bereiden. Voor de intercontinentale vlucht mag elke persoon twee tassen van 23 kg meenemen en die moeten bovendien voldoen aan bepaalde afmetingen. Het is een eindeloos schikken en herschikken van alles wat mee moet: “In deze tas is nog ruimte, maar we zitten aan het maximum gewicht …”. Enkele zwaardere dingen eruit, en vervangen door lichtere die veel plaats innemen … Onze persoonlijk spullen zitten in onze handbagage, die maximaal 10 kg mag wegen. Mia, die voor het eerst meeging, merkte na het maken van de privébagage op: “Er kan zelfs geen miér meer bij!!”. Welcome to the club, Mia 😉

Na aankomst werd al snel werk gemaakt van de voorbereiding van de medische consultatiedag. Deze keer stond ons een verrassing te wachten: twee medische studenten, die voor 3 maanden in Dakar zijn voor hun stage, namen contact met ons op via Facebook. Ze hadden kennis gemaakt met ons project via een doos voor inzameling en recyclage van oud schrijfmateriaal. Wat een fantastisch toeval! Ze besloten om ons een dag te komen helpen. Zo kwam het dat we naast een verpleegster en een zorgkundige, ook twee bijna-artsen hadden om in de lokale moskee een consultatiedag te doen voor vroegtijdige opsporing van medische problemen. Van iedereen die voor advies kwam, werd een fiche gemaakt, waarop we gewicht, lengte, temperatuur, en bloeddruk noteerden. Vervolgens werden de volwassenen met een snap-test gecontroleerd op suikerziekte, een zeer veel voorkomend probleem in Senegal, dat vaak te laat wordt vastgesteld. Jolien en Loessia, onze twee medische studenten, gaven vervolgens de mensen zo veel mogelijk uitleg en raad bij de klachten die ze hadden en enkele mensen werden onmiddellijk doorverwezen naar een ziekenhuis. Jolien en Loessia waren onder de indruk over het aantal mensen met tandklachten. Dat is eigenlijk niet zo verwonderlijk, want de Senegalezen gebruiken enorm veel suiker. Het basisvoedsel is rijst, maar vlees en groenten zijn voor veel Senegalezen onbetaalbaar en suiker is een goedkope aanvulling van de calorieën. Verder is er onwetendheid en is het zeer nuttig dat iemand met een medische opleiding even tijd neemt om een en ander uit te leggen.

De jonge dokters lieten het niet bij hun vrijwilligerswerk voor 1 dag: ze organiseerden meteen in België én in Senegal een inzameling van materiaal en geld voor een sensibiliseringscampagne. Massa’s tandenborstels en tandpasta werden geschonken en tandartsen uit het ziekenhuis waar ze hun stage doen sprongen mee in de bres om heel wat tandklachten te verhelpen. Ook in de komende weken zal ons project nog regelmatig hun aandacht krijgen.

Tijdens de rest van het werkbezoek werd er speciale aandacht besteed aan de talibés. Zij zijn nu op donderdag en vrijdag de eregasten in het project: ook de kinderen die voorbereid worden op het eerste leerjaar bezoeken dan het project en krijgen les, maar voor de talibés worden die twee dagen workshops voorzien, zodat ze kennis kunnen maken met verschillende beroepen. Zo wordt hen een alternatief aangereikt voor het monotone leven dat ze tot nu toe kenden en dat uitsluitend bestaat uit bedelen en bidden. Ondanks het feit dat de jongens nooit naar school gingen kunnen ze toch iets leren waarmee ze zelf de kost kunnen verdienen. En telkens opnieuw valt ons op hoe leergierig ze zijn! Sommige jongens zouden liefst alle beroepen leren: kapper, kleermaker, elektricien, schoenmaker, kippenkweker, metser … In een tijdspanne van twee jaar zien we een enorme verandering in de straatjongens. Ze hebben nu in het project een veilige plek ontdekt, waar ze gerespecteerd worden voor wie ze zijn. Het is niet zo verwonderlijk dat jongens die een leven kennen van uitbuiting en misbruik in het begin zeer wantrouwig zijn. Eerst kwamen ze een maaltijd gebruiken, ze lieten hun wonden verzorgen, en ze gebruikten het toilet en de douche. Gaandeweg hebben we hun vertrouwen gewonnen, ze spreken met elkaar over het project, en zelfs enkele jonge marabouts bezoeken af en toe Atax. De jongens hebben spontaan elk een taak op zich genomen. Ze dragen zelf hun bestek naar de afwasbak, ze vegen hun lokaal schoon, ze dragen hun steentje bij aan de voorbereidingen van de workshops, ze poetsen hun douche en toilet, ze zorgen voor de dieren en ze kennen de huisregels. Het Atax team is een beetje hun surrogaat familie aan het worden en de talibés tonen veel meer openheid. Op die manier kunnen we hen helpen met aspecten die verder gaan dan hun fysiek welzijn. Het is fascinerend om te zien hoe de jongens het begrip ‘toekomst’ ontdekken. Wie helemaal niets heeft, leeft voor vandaag, maar dat is bij hen aan het veranderen. Het gaat hen niet meer alleen om de maaltijd die ze vandaag zullen kunnen eten, of om de verzorging die ze nu meteen nodig hebben. Voor het eerst worden ze geconfronteerd met keuzes, wordt hun mening gevraagd, leren ze verantwoordelijkheid, denken ze na over hun leven als volwassene. Dat is precies wat we altijd beoogd hebben: de emancipatie van degenen die kansarm waren. Niet alleen oplossingen voor vandaag bieden, maar een kans op een betere toekomst, een duurzame aanpak van kans armoede.

Omdat duurzaamheid hoog in ons vaandel staat, hebben we ook nog eens gesprekken gevoerd over de financiële emancipatie van Atax. Samen met de teamleden werd gezocht naar zinvolle investeringen, die hen op termijn moeten toelaten het project gedeeltelijk, of zelfs helemaal, financieel te dragen. Ooit was het onze droom een eigen huis te kopen, zodat we niet meer de maandelijkse huur moeten betalen. Daarvoor werd de campagne ‘word 1 van de 200’ opgestart. Die beoogde de participatie van 200 vaste sponsors, die zich engageren om iedere maand € 10 of meer aan Afractie te storten. Het bleek echter bijzonder moeilijk om 200 Belgen te vinden die iedere maand € 10 kunnen missen, maar we bereikten toch ongeveer een kwart van onze target. Het geld dat we daardoor opzij konden zetten, volstaat niet voor de aankoop van een huis, maar zal wel ingezet worden voor een Senegalese minionderneming. We denken bijvoorbeeld aan het laten bouwen van een ‘pirogue’: Yoff is een vissersgemeenschap, en de werkloze vissers hebben geen geld voor de bouw van een boot. Als Atax er één laat maken en vervolgens verhuurt, genereert dat niet alleen inkomsten voor het project, maar creëert het bovendien werkgelegenheid. Dit is één van de ideeën die door het Senegalese team zelf bedacht werd. Er zijn er nog enkele andere (o.a. het oprichten van een privéschooltje, of een taxibedrijf). Deze zullen nu verder uitgewerkt worden om te bekijken wat uiteindelijk de beste garantie biedt op een duurzame verderzetting van het project. Het is belangrijk dat zij zelf met voorstellen komen, omdat ze veel beter weten dan wij wat in hun cultuur werkt, en wat niet.

Over die cultuurverschillen hebben we trouwens ook nog leuk gebrainstormd. De clichés, de vooroordelen, de elementen die we aan elkaars cultuur bewonderen enzoverder. Het werd een boeiend gesprek, waarvoor een workshop van 2 uur voorzien was. Uiteindelijk was het een onderwerp waar nog dagenlang over gepraat werd en waar nog veel over te zeggen valt. Niet verwonderlijk dat er vaak misverstanden zijn. We moeten gewoon nog veel meer tijd nemen om elkaar te leren kennen.

Natuurlijk werden er ook weer een hoop kleurrijke manden gekocht. Ongevraagd hielpen de kinderen onmiddellijk om alles uit de auto te halen en naar binnen te dragen. Om onze projecten te steunen, kunt u ze kopen op één van de volgende activiteiten (zie de kalender op onze website!).